Frequently Asked Questions

BHP - Bezpieczeństwo i Higiena Pracy czy Biuro Hamowania Produkcji?

Mimo znacznego postępu w kwestii pozytywnego postrzegania BHP i bardziej poważnego podejścia do tego tematu, kwestie bezpieczeństwa i higieny pracy nadal często są przez pracodawców bagatelizowane i marginalizowane lub traktowane jako zło konieczne. Często są zlecane „przy okazji” pracownikom działu kadr, jako niechciany i siłą nałożony przez ustawodawcę obowiązek, który trzeba spełnić. Należy zdawać sobie sprawę, iż właściwie opracowana i wdrażana polityka BHP, pozwala na osiągnięcie mierzalnych zysków z tytułu braku konieczności ponoszenia kosztów związanych ze zdarzeniami wypadkowymi (zatrzymania, przestoje, odszkodowania, postępowania karne i wszelkie inne związane z tym niedogodności), zwiększa renomę przedsiębiorstwa i jego atrakcyjności na rynku pracy (bo bezpieczny pracodawca to pracodawca stawiający swoją kadrę na pierwszym miejscu), a także pozwala na zoptymalizowanie procesu pracy poprzez zastosowanie rozwiązań nie tylko bezpiecznych, ale także ergonomicznych poprzez skrócenie i uproszczenie dróg transportowych, przeorganizowanie stanowisk pracy etc. Bezpieczeństwo i higiena pracy co do zasady idą w parze z optymalizacją, ograniczaniem ryzyka, poprawą wydajności, organizacji, wprowadzeniem rozwiązań systemowych umożliwiających ciągłe monitorowanie procesów pracy i ich poprawę. Nie brzmi to przypadkiem jak przepis na sukces?

Czym jest i jakie funkcje pełni w zakładzie pracy służba BHP?

Służba bezpieczeństwa i higieny pracy pełni w przedsiębiorstwie funkcje doradcze i kontrolne pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Zadania tej służby polegają m.in. na wykonywaniu bieżącego nadzoru nad przestrzeganiem przepisów i zasad BHP na terenie przedsiębiorstwa, bieżącym informowaniu pracodawcy o stwierdzonych zagrożeniach zawodowych, wraz z wnioskami zmierzającymi do usuwania tych zagrożeń, sporządzaniu okresowych analiz, dotyczących stanu BHP, zawierających propozycje wprowadzenia poprawy warunków pracy. Pełna lista obowiązków pracownika służby BHP czy pełniącego tę funkcję specjalisty spoza zakładu pracy liczy zgodnie z prawem aż 22 punkty, których realizacja wymaga biegłości w obowiązujących przepisach, jak i doświadczenia.

Tak zwany „Behapowiec” to często trochę policjant, a trochę psycholog, czasem prawnik, czasem surowy ojciec lub wymagający wychowawca, ale także nadopiekuńcza matka wszędzie widząca czyhające niebezpieczeństwo.

Kiedy i w jaki sposób pracodawca tworzy w zakładzie służbę BHP?

Liczba pracowników służby BHP zależna jest od liczby zatrudnionych w przedsiębiorstwie pracowników oraz zagrożeń i uciążliwości związanych z wykonywaną w tej firmie pracą. Jeśli w przedsiębiorstwie zatrudnionych jest: do 100 pracowników, zadania związane z BHP można powierzyć pracownikowi zatrudnionemu przy innej pracy (wykonującemu inne obowiązki zawodowe w tym przedsiębiorstwie), a w przypadku braku kompetentnych pracowników – może powierzyć wykonywanie zadań służby BHP specjalistom spoza zakładu pracy; od 100 do 600 pracowników, należy utworzyć co najmniej jednoosobowe stanowisko BHP albo zatrudnić na takim stanowisku pracownika służby BHP w niepełnym wymiarze czasu pracy, ponad 600 pracowników, należy zatrudnić w pełnym wymiarze czasu pracy co najmniej jednego pracownika służby BHP na każdych 600 pracowników.

W dużym skrócie, jeśli zatrudniacie Państwo do 100 osób, jestem do dyspozycji i proszę o kontakt. Jeśli na liczniku pęka 100-ka, organizujecie Państwo własną komórkę BHP (jedno lub wieloosobową), a ja nadal służę radą i pomocą choć już bardziej w ramach konsultacji.

Kiedy pracodawca może sam pełnić zadania służby BHP?

Pracodawca posiadający ukończone szkolenie niezbędne do wykonywania zadań służby BHP może sam wykonywać zadania tej służby, jeżeli:

  • zatrudnia do 10 pracowników albo
  • zatrudnia do 50 pracowników i jest zakwalifikowany do grupy działalności, dla którrej ustalono nie wyższą niż trzecia kategorię ryzyka w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Grupy działalności oraz kategorie ryzyka określają przepisy prawa, warto wskazać, iż są to m.in.:

  • produkcja odzieży;
  • poligrafia i reprodukcja zapisanych nośników informacji;
  • handel hurtowy i detaliczny pojazdami samochodowymi;
  • naprawa samochodów;
  • handel detaliczny, z wyłączeniem handlu detalicznego pojazdami samochodowymi;
  • działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi;
  • informacja i komunikacja;
  • działalność finansowa i ubezpieczeniowa;
  • działalność związana z obsługą rynku nieruchomości;
  • działalność profesjonalna, naukowa i techniczna;
  • działalność organizatorów turystyki, pośredników i agentów turystycznych oraz pozostała działalność usługowa w zakresie rezerwacji i działalności z nią związane;
  • działalność detektywistyczna i ochroniarska;
  • działalność związana z administracyjną obsługą biura i pozostała działalność wspomagająca prowadzenie działalności gospodarczej;
  • administracja publiczna i obrona narodowa;
  • obowiązkowe zabezpieczenia społeczne;
  • organizacje i zespoły eksterytorialne;
  • edukacja oraz działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją;
  • pozostała działalność usługowa.

W przypadku braku odpowiednich pracowników można powierzyć zadania służby BHP kompetentnemu specjaliście spoza zakładu pracy, który spełnia wymagania kwalifikacyjne dla służby BHP i ukończył szkolenie z zakresu BHP dla pracowników tej służby (czyli mnie). Pracodawca i bez pełnienia zadań służby BHP ma niezliczoną ilość obowiązków i wykraczającą poza normy odpowiedzialność za wszystko co dzieje się w jego przedsiębiorstwie. Może warto część tych obowiązków przekazać specjaliście spoza zakładu, tak, aby móc skupić się na strategii przedsiębiorstwa i jego przyszłości?

Co należy do podstawowych zadań służby BHP?

Do podstawowych zadań służby BHP należy:

  • udział w opracowywaniu regulaminów pracy, instrukcji ogólnych i stanowiskowych, zarządzeń wewnętrznych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy,
  • opiniowanie szczegółowych instrukcji BHP na poszczególnych stanowiskach pracy,
  • udział w dokonywaniu oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy,
  • współpraca z właściwymi komórkami organizacyjnymi lub osobami w zakresie organizowania i zapewnienia odpowiedniego poziomu szkoleń w dziedzinie BHP oraz zapewnienia właściwej adaptacji zawodowej nowo zatrudnionych pracowników,
  • współpraca z lekarzem sprawującym opiekę medyczną nad pracującymi oraz laboratoriami wykonującymi badania i pomiary środowiska pracy.
Jaki jest zakres kontroli warunków pracy prowadzonych przez służbę BHP?

Kontrola warunków pracy powinna w szczególności dotyczyć:

  • organizacji procesów pracy i ich wpływu na warunki pracy, ze szczególnym uwzględnieniem stanowisk pracy, na których są zatrudnione kobiety w ciąży lub karmiące dziecko piersią, młodociani, niepełnosprawni, pracownicy wykonujący pracę zmianową, w tym pracujący w nocy oraz osoby fizyczne wykonujące pracę na
    innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę,
  • stanu technicznego pomieszczeń pracy, w tym urządzeń wentylacyjnych,
    klimatyzacyjnych, odpylających i innych wpływających na warunki pracy,
  • oświetlenia ogólnego w pomieszczeniach oraz oświetlenia na stanowiskach pracy;
  • stanu pomieszczeń higieniczno-sanitarnych,
  • stanu technicznego maszyn i innych urządzeń technicznych, w tym spełniania wymagań dotyczących oceny zgodności, wyposażenia w osłony i inne środki zabezpieczające pracowników obsługujących maszyny i urządzenia,
  • oceny ochrony pracowników przed działaniem materiałów i procesów
    technologicznych niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia,
  • zaopatrzenia pracowników w odzież i obuwie robocze oraz środki ochrony indywidualnej, zabezpieczające przed działaniem niebezpiecznych i szkodliwych dla zdrowia czynników występujących w środowisku pracy.

Do tego warto dodać kwestie ergonomii, kwestie szeroko pojętej ochrony przeciwpożarowej, usystematyzowanie postępowania w sytuacjach awaryjnych przy ewakuacji, przy nagłych zdarzeniach wymagających pierwszej pomocy przedmedycznej, właściwego wyposażenia i rozmieszczenia apteczek pierwszej pomocy, zapewnienia jeśli to konieczne posiłków regeneracyjnych, dostępu do napojów… lista wymagań jest naprawdę długa.

Jakie są uprawnienia służby BHP w razie stwierdzenia nieprawidłowości?

W razie stwierdzenia nieprawidłowości osoba wykonująca zadania służby BHP jest uprawniona do:

  • niezwłocznego wstrzymania pracy maszyny lub innego urządzenia technicznego w razie wystąpienia bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia pracownika albo innych osób,
  • niezwłocznego odsunięcia od pracy pracownika zatrudnionego przy pracy
    wzbronionej (prace, których nie mogą wykonywać pracownicy pod szczególną ochroną prawną),
  • niezwłocznego odsunięcia od pracy pracownika, który swoim zachowaniem lub sposobem wykonywania pracy stwarza bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia własnego albo innych osób,
  • wnioskowania do pracodawcy o niezwłoczne wstrzymanie pracy w zakładzie pracy, w jego części lub w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę do wykonywania pracy, w wypadku stwierdzenia bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia pracowników albo innych osób,
  • występowania do pracodawcy o zastosowanie kar porządkowych w stosunku do pracowników odpowiedzialnych za zaniedbanie obowiązków w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy,
  • występowania do osób kierujących pracownikami z zaleceniami usunięcia stwierdzonych zagrożeń wypadkowych i szkodliwości zawodowych oraz uchybień w zakresie bhp.

Dla pracodawcy osoba pełniąca funkcje służby BHP powinna być jak drugie sumienie. I jak dodatkowa para oczu i uszu. Służba BHP powinna działać skutecznie i niezauważenie, pomagając przedsiębiorstwu w kwestiach zarządzania ryzykiem, dostosowania infrastruktury firmy do obowiązujących przepisów prawa, a także szerzenia świadomości bezpieczeństwa wśród pracowników. A to wszystko bez negatywnego wpływu na przedsiębiorstwo.

Jak należy organizować pracę komórkom służby BHP i jakich udzielać informacji?

Służba BHP nie może być obciążana innymi zadaniami niż przewidziane dla niej zadania zgodnie z rozporządzeniem. Nie dotyczy to oczywiście pracownika zatrudnionego przy innej pracy, któremu powierzono zadania służby BHP. Pracownik służby BHP i pracownik, któremu powierzono zadania tej służby muszą mieć zapewnioną możliwość pełnej realizacji zadań i dlatego ich rozkład czasu pracy i organizacja pracy muszą to umożliwiać. Należy udostępnić służbie BHP oraz pracownikowi wykonującemu jej zadania, a także specjaliście spoza zakładu pracy, informacje mogące wywierać wpływ na bezpieczeństwo pracy i ochronę zdrowia pracowników, by mogli oni prawidłowo realizować zadania służby BHP.
Informacje te będą dotyczyły w szczególności:
1. Stanu środowiska pracy, w tym wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy,
2. Zastosowanych dotychczas środków, w tym technicznych i organizacyjnych, zapobiegających zagrożeniom zdrowia lub życia pracowników w odniesieniu do zakładu pracy i poszczególnych stanowisk pracy,
3. Środków przewidzianych w razie potrzeby udzielenia pierwszej pomocy, gaszenia pożaru i ewakuacji pracowników;
Wynikają z tego dwa bardzo ważne wnioski – Ustawodawca zakłada, że aby służba BHP wypełniała swoje obowiązki z należytą starannością po pierwsze „Behapowiec” ma się móc skupić na swoim zakresie obowiązków, a po drugie musi poznać najbrutalniejszą i najszczerszą prawdę o przedsiębiorstwie, dla którego świadczy swoje usługi.

Czy lepiej powierzyć zadania służby BHP własnemu pracownikowi czy specjaliście spoza zakładu?

Jak z każdym tego typu dylematem, nie ma jednej dobrej odpowiedzi. Przy przedsiębiorstwach zatrudniających powyżej 100 osób sprawa wydaje się być o tyle prosta, co rozstrzygnięta przez Ustawodawcę i wyrok NSA – w tym przypadku pracodawca powołuje własną komórkę BHP jedno lub wieloosobową i zatrudnia pracownika lub pracowników służby BHP na etacie. Przy przedsiębiorstwach do 100 osób wachlarz możliwości jest znacznie szerszy (pojawia się możliwość powierzenia zadań służby BHP specjaliście spoza zakładu – a więc najlepszy wybór, jeśli zapytać dowolną firmę świadczącą usługi BHP), czy też osobie zatrudnionej przy innej pracy, jeśli pozwalają na to jej kwalifikacje i kompetencje. Idąc dalej, to sam pracodawca może pełnić zadania służby BHP jeśli zatrudnia odpowiednio małą ilość pracowników, sam przeszedł odpowiednie szkolenie i spełnia dodatkowe dyktowane przepisami prawa warunki. Co zatem wybrać? Jak zawsze, to zależy. Jeśli nie jesteście Państwo pewni, służę pomocą.